Koniec gry na przeczekanie. Moskwa kładzie rękę na aktywach zachodnich gigantów

Pozostanie w Rosji miało być dla części międzynarodowych korporacji próbą ratowania wieloletnich inwestycji i utrzymania dostaw podstawowych produktów. Dekret z 17 września pokazuje jednak, że na tamtejszym rynku reguły gry ustala wyłącznie Kreml. Władimir Putin zdecydował o przekazaniu kontroli nad rosyjskimi aktywami sieci Auchan, koncernu Nestlé oraz spółek powiązanych z dawnym Leroy Merlin zewnętrznemu zarządcy.

Tymczasowym operatorem została spółka JSC L.E.V. Management. Podmiot ten, zarejestrowany w stolicy Rosji w październiku 2024 roku, dotychczas pozostawał w uśpieniu – ze sprawozdań finansowych za 2025 rok wynika, że nie prowadził aktywnej działalności. Na czele zarządu stoi Andriej Krajuszkin, natomiast struktura właścicielska firmy pozostaje niejawna. To właśnie tej instytucji powierzono stery nad zagranicznymi przedsiębiorstwami o łącznej wartości szacowanej przez dziennik „Kommiersant” na co najmniej 600 miliardów rubli.

Wprowadzenie przymusowego nadzoru rodzi fundamentalne pytanie: co formalnie oznacza ruch Kremla dla prawowitych właścicieli? Choć oficjalnie mowa jest o „zarządzie tymczasowym”, rosyjscy prawnicy zwracają uwagę na praktyczny wymiar tego mechanizmu.

Jak wskazuje Siergiej Alimirzojew z kancelarii Alimirzoev & Trofimov, przejęcie operacyjnej kontroli nie musi automatycznie oznaczać natychmiastowego wywłaszczenia, lecz zazwyczaj stanowi etap przygotowawczy do sprzedaży majątku. O ostatecznym scenariuszu zadecyduje postawa dotychczasowych właścicieli. Jeśli zachodnie centrale zainicjują transakcję zbycia aktywów, procedura może przebiec sprawnie. W przypadku odmowy lub braku porozumienia kolejnym krokiem będzie prawdopodobnie formalne przeniesienie przedsiębiorstw na własność państwową.

Skala przejętego majątku obrazuje, jak głęboko zachodni kapitał zdążył wrosnąć w rosyjską gospodarkę przez ostatnie trzydzieści lat.

Nestlé rozpoczęło budowę swojej pozycji w Rosji już w 1994 roku, rozwijając zaplecze złożone z sześciu zakładów produkcyjnych. Po 2022 roku szwajcarski koncern ograniczył obecność marketingową i wstrzymał nowe inwestycje, skupiając się niemal wyłącznie na żywności pierwszej potrzeby: produktach dla niemowląt, płatkach czy karmach weterynaryjnych. Podobną ścieżkę obrało Auchan, obecne w kraju od 2002 roku. Francuska sieć wypracowała sieć 230 hipermarketów i supermarketów w 100 miastach, a od 2022 roku jej lokalna spółka funkcjonowała w formule operacyjnej niezależności.

W zarządzie powierniczym znalazły się także aktywa dawnego Leroy Merlin, działającego obecnie jako Le Monlid LLC. To rozbudowana infrastruktura obejmująca 112 marketów budowlanych, 11 obiektów typu dark store oraz sześć centrów dystrybucyjnych.

Dla zagranicznych korporacji decyzja Moskwy zamyka etap niepewnego kompromisu między globalnym rynkiem a rosyjską rzeczywistością prawno-polityczną.

Źródło: Business Insider Polska, opracowanie własne