Sejm uchwalił zmiany w podatkach. Nowa stawka PIT i ograniczenia dla przedsiębiorców na ryczałcie

Polski system podatkowy czeka kolejna przebudowa. Sejm uchwalił nowelizację obejmującą przepisy dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku dochodowego od osób prawnych oraz ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Za przyjęciem ustawy głosowało 240 posłów, przeciw było 58, a 135 wstrzymało się od głosu.

Najważniejsze zmiany dotyczą wysokości i konstrukcji progów podatkowych PIT oraz warunków, na jakich przedsiębiorcy mogą korzystać z ryczałtu. Ustawodawca przewidział również zwiększenie obciążeń dla osób osiągających najwyższe dochody, a podczas prac parlamentarnych przyjęto poprawki dotyczące waloryzacji progów podatkowych i opodatkowania największych firm. Ostateczny kształt reformy nie jest jednak jeszcze przesądzony, ponieważ przyjęta przez Sejm ustawa została skierowana do Senatu.

Jednym z głównych elementów nowelizacji jest przebudowa skali podatku dochodowego od osób fizycznych. Dotychczasowy pierwszy próg podatkowy, wynoszący 120 tys. zł rocznie, ma zostać podniesiony do 130 tys. zł. Dochody mieszczące się w tym przedziale nadal będą objęte stawką 12 proc.

Pomiędzy pierwszym a najwyższym progiem pojawi się nowy przedział podatkowy. Dochody przekraczające 130 tys. zł, ale nieprzekraczające 150 tys. zł, mają być opodatkowane stawką 24 proc. Dopiero od nadwyżki ponad 150 tys. zł będzie naliczany podatek według stawki 32 proc.

Nowa konstrukcja skali oznacza, że podatnicy osiągający dochody przekraczające dotychczasowy próg 120 tys. zł nie będą od razu przechodzić do najwyższej stawki opodatkowania. Część dochodu zostanie objęta dodatkową, pośrednią stawką, a granica stosowania 32-procentowego PIT przesunie się o 30 tys. zł. W praktyce zmieni to sposób obliczania zobowiązań podatkowych osób rozliczających się według skali, szczególnie tych, których roczne dochody mieszczą się w przedziale od 120 do 150 tys. zł.

Podczas głosowania Sejm przyjął również poprawkę dotyczącą automatycznej waloryzacji progów podatkowych. Rozwiązanie zostało zgłoszone przez Ryszarda Petru z Centrum i przewiduje dostosowywanie progów PIT do wskaźnika inflacji. Mechanizm ten ma wejść w życie w 2028 roku, a więc rok później niż zasadnicza część reformy.

Waloryzacja ma znaczenie dla podatników, których nominalne dochody rosną wraz ze wzrostem cen. Przy niezmienionych progach podatkowych podwyżka wynagrodzenia może powodować objęcie większej części dochodu wyższą stawką PIT, nawet jeśli nie towarzyszy jej porównywalna poprawa siły nabywczej. Powiązanie progów z inflacją ma ograniczać to zjawisko, choć jego rzeczywisty wpływ na obciążenia podatników będzie zależeć od tempa wzrostu cen i wysokości osiąganych dochodów.

Przyjęta poprawka jest jednym z dwóch wniosków mniejszości, które uzyskały poparcie Sejmu. Drugi dotyczył zasad opodatkowania największych przedsiębiorstw i doprowadził do usunięcia z ustawy planowanej podwyżki CIT.

Nowelizacja przewiduje również zmiany w zasadach korzystania z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Najważniejszą z nich jest obniżenie limitu przychodów uprawniającego do wyboru tej formy opodatkowania. Zgodnie z uchwalonymi przepisami ma on spaść z 2 mln euro do 250 tys. euro rocznie.

Oznacza to ośmiokrotne zmniejszenie limitu i ograniczenie grupy przedsiębiorców, którzy będą mogli rozliczać podatek w tej formie. Dla firm osiągających przychody przekraczające nową granicę może to oznaczać konieczność zmiany dotychczasowego sposobu opodatkowania działalności.

Znaczenie tej regulacji wynika z konstrukcji ryczałtu, w którym podstawą opodatkowania są przychody, a nie dochody pomniejszone o koszty ich uzyskania. Obniżenie limitu może więc wpłynąć na decyzje podatkowe przedsiębiorców, którzy dotychczas korzystali z tej formy rozliczeń, ale ich roczne przychody przekraczają 250 tys. euro.

Ustawa przewiduje także dodatkową zmianę dotyczącą wysokości opodatkowania. Zgodnie z jej zapisami stawka 17 proc. ma być stosowana do nadwyżki przychodów osiągniętych w trakcie roku ponad 300 tys. euro. W ten sposób nowelizacja wprowadza zarówno niższy limit wyboru ryczałtu, jak i odrębną regulację dotyczącą przychodów przekraczających wyznaczony poziom.

Większe obciążenia przewidziano również dla osób osiągających najwyższe dochody. Sejm przyjął podwyższenie stawki daniny solidarnościowej z 4 do 5 proc. podstawy jej naliczania. Obowiązek ten dotyczy osób, których dochody uwzględniane przy obliczaniu daniny przekraczają 1 mln zł rocznie.

Według danych Ministerstwa Finansów w 2024 roku daninę solidarnościową płaciło 39 tys. osób. Podniesienie jej stawki o jeden punkt procentowy będzie więc dotyczyć stosunkowo wąskiej grupy podatników osiągających najwyższe dochody.

Zmiana ta ma inny charakter niż modyfikacja podstawowej skali PIT. Podczas gdy przesunięcie progów podatkowych wprowadza korzystniejsze zasady opodatkowania części dochodów, wyższa danina solidarnościowa oznacza zwiększenie dodatkowego obciążenia dla osób objętych tym obowiązkiem. Reforma łączy więc rozwiązania zmniejszające opodatkowanie wybranych przedziałów dochodowych z podwyższeniem stawki daniny dotyczącej najzamożniejszych podatników.

W trakcie prac parlamentarnych posłowie zdecydowali również o wykreśleniu jednej z propozycji dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych. Pierwotnie projekt zakładał podwyższenie stawki CIT z 19 do 22 proc. dla największych przedsiębiorstw, których przychody przekraczają 50 mln euro.

Ostatecznie Sejm przyjął poprawkę zgłoszoną przez Ryszarda Petru oraz posła niezrzeszonego Janusza Kowalskiego, która usunęła tę regulację z nowelizacji. Oznacza to, że w ustawie przekazanej do Senatu nie znalazła się planowana podwyżka CIT dla wskazanej grupy przedsiębiorstw.

Decyzja ta zmienia pierwotny zakres reformy w obszarze opodatkowania firm. O ile przedsiębiorcy korzystający z ryczałtu muszą liczyć się z ograniczeniem dostępności tej formy rozliczeń, o tyle największe podmioty objęte planowaną zmianą CIT nie zostały w sejmowej wersji ustawy obciążone dodatkową stawką podatku dochodowego.

Przyjęta przez Sejm nowelizacja ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku, z wyjątkiem mechanizmu automatycznej waloryzacji progów podatkowych, który przewidziano od 2028 roku. Przed rozpoczęciem obowiązywania nowych regulacji konieczne jest jednak zakończenie procesu legislacyjnego.

Ustawa trafi teraz do Senatu, który może zaproponować poprawki do przyjętych przepisów. Dopiero po przejściu dalszych etapów legislacyjnych będzie można wskazać ostateczny zakres zmian dotyczących skali PIT, ryczałtu oraz daniny solidarnościowej.

Z punktu widzenia podatników i przedsiębiorców najważniejsze pozostają nowe granice opodatkowania dochodów oraz ograniczenie dostępności ryczałtu. Podniesienie pierwszego progu PIT do 130 tys. zł i przesunięcie najwyższej stawki na dochody przekraczające 150 tys. zł zmieni rozliczenia osób korzystających ze skali podatkowej. Dla części przedsiębiorców większe znaczenie może mieć jednak obniżenie limitu przychodów pozwalającego na korzystanie z ryczałtu, ponieważ będzie ono bezpośrednio wpływać na możliwość wyboru dotychczasowej formy opodatkowania.

Źródło: Polska Agencja Prasowa (PAP), opracowanie własne.