AKTUALNOŚCI
Składka zdrowotna bez górnego limitu. Rzecznik MŚP domaga się zmian, a przedsiębiorcy nadal czekają na obniżkę
Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców Agnieszka Majewska zaapelowała do rządu o pilne zmiany w zasadach naliczania składki zdrowotnej. Wśród najważniejszych postulatów znalazły się wprowadzenie maksymalnej wysokości składki, trwałe obniżenie jej minimalnej podstawy oraz uproszczenie rozliczeń. Przedsiębiorcy czekają na reformę od trzech lat, jednak ustawa przyjęta w 2025 roku została zawetowana przez prezydenta Andrzeja Dudę, a zapowiedziany kolejny projekt nie trafił do Sejmu. Tymczasem minimalna składka zdrowotna wzrosła w ostatnich trzech latach o 41 proc., a obciążenia ryczałtowców zwiększyły się o 32 proc.
Data publikacji: 20.11.2026
Data aktualizacji: 20.11.2026
Podziel się:

System naliczania składki zdrowotnej dla przedsiębiorców ponownie znalazł się w centrum dyskusji o kosztach prowadzenia działalności gospodarczej. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zwróciła się do ministrów finansów i zdrowia z apelem o rozpoczęcie prac nad reformą, która ograniczyłaby wysokość obciążeń i uprościła zasady ich rozliczania. Wystąpienie następuje po niemal półtorarocznym okresie, w którym nie podjęto kolejnej próby uchwalenia zapowiadanych zmian.
Największe zastrzeżenia dotyczą uzależnienia składki zdrowotnej od dochodu przedsiębiorcy, przy jednoczesnym braku górnego limitu jej wysokości. Osoby rozliczające się według skali podatkowej lub podatkiem liniowym mogą więc płacić coraz wyższe składki wraz ze wzrostem dochodów. Z drugiej strony minimalne obciążenie pozostaje obowiązkowe również wtedy, gdy działalność przynosi stratę.
Obecny system obowiązuje od 2022 roku, kiedy wprowadzono rozwiązania zastępujące wcześniejszą składkę o ryczałtowej wysokości. Zmiana zasad była jednym z elementów reformy podatkowej Polskiego Ładu. Od tego czasu wysokość obciążeń zależy w znacznie większym stopniu od formy opodatkowania oraz wyników finansowych przedsiębiorstwa.
Największe zastrzeżenia dotyczą uzależnienia składki zdrowotnej od dochodu przedsiębiorcy, przy jednoczesnym braku górnego limitu jej wysokości. Osoby rozliczające się według skali podatkowej lub podatkiem liniowym mogą więc płacić coraz wyższe składki wraz ze wzrostem dochodów.
Przed 2022 rokiem składka była stała i częściowo odliczana od podatku
Do końca 2021 roku przedsiębiorcy opłacali składkę zdrowotną w jednolitej, ryczałtowej wysokości. Jej wartość zmieniała się raz w roku i była powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem, a nie z rzeczywistym dochodem osiągniętym przez daną firmę.
W ostatnim roku obowiązywania tego systemu miesięczna składka wynosiła 381 zł. Istotną cechą wcześniejszych zasad była również możliwość pomniejszenia podatku dochodowego o znaczną część zapłaconej składki. W 2021 roku odliczeniu podlegało 328 zł, co odpowiadało około 86 proc. jej wartości.
Dzięki temu ekonomiczne obciążenie związane ze składką było znacznie niższe od kwoty przekazywanej do systemu ubezpieczeń zdrowotnych. Przedsiębiorca wpłacał 381 zł, ale mógł jednocześnie obniżyć należny podatek o 328 zł.
Według wyliczeń portalu POX.PL, gdyby dawne zasady nadal obowiązywały, w 2026 roku miesięczna składka wynosiłaby około 623 zł. Hipotetyczne odliczenie podatkowe sięgnęłoby 536 zł, co oznaczałoby efektywne obciążenie wynoszące około 87 zł miesięcznie, przy założeniu możliwości wykorzystania całego odliczenia.
Takie porównanie pokazuje skalę zmiany sposobu finansowania składki zdrowotnej. Od 2022 roku nie tylko zastąpiono jednolitą kwotę różnymi mechanizmami naliczania, ale również zniesiono możliwość bezpośredniego odliczania większości składki od należnego PIT.
Skala podatkowa, podatek liniowy i ryczałt. Trzy różne sposoby rozliczania składki
Obecnie sposób ustalania składki zdrowotnej zależy przede wszystkim od formy opodatkowania działalności gospodarczej. Przedsiębiorcy rozliczający się według skali podatkowej płacą składkę odpowiadającą 9 proc. dochodu, natomiast korzystający z podatku liniowego — 4,9 proc. dochodu, z uwzględnieniem obowiązujących zasad dotyczących minimalnej składki.
Inaczej wygląda sytuacja osób opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. W ich przypadku wysokość składki zależy od rocznego poziomu przychodów, a nie od dochodu pomniejszonego o koszty działalności.
W 2026 roku ryczałtowcy opłacają jedną z trzech miesięcznych stawek, wynoszących około 498 zł, 830 zł albo 1495 zł. Przyporządkowanie do danego progu zależy od wysokości osiąganych przychodów.
Różnice między formami opodatkowania wpływają na przewidywalność kosztów działalności. Ryczałtowcy mogą określić wysokość obciążenia na podstawie przedziału przychodowego, natomiast przedsiębiorcy korzystający ze skali lub podatku liniowego muszą uwzględniać zmiany dochodów.
Największe znaczenie ma jednak brak maksymalnej kwoty składki dla przedsiębiorców rozliczających ją procentowo od dochodu. W przeciwieństwie do niektórych innych obciążeń publicznoprawnych obowiązujące przepisy nie wyznaczają górnego pułapu, po którego przekroczeniu wysokość składki przestawałaby rosnąć.
Różnice między formami opodatkowania wpływają na przewidywalność kosztów działalności. Ryczałtowcy mogą określić wysokość obciążenia na podstawie przedziału przychodowego, natomiast przedsiębiorcy korzystający ze skali lub podatku liniowego muszą uwzględniać zmiany dochodów.
Rzecznik przedsiębiorców chce wprowadzenia maksymalnej składki
W wystąpieniu do ministrów finansów i zdrowia Agnieszka Majewska wskazała, że obecne przepisy są skomplikowane, a wysokość składki zdrowotnej bywa nieproporcjonalnie duża w stosunku do sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstw.
Szczególne zastrzeżenia dotyczą konieczności ponoszenia obowiązkowych kosztów nawet w okresach, gdy firma nie osiąga zysków. Rzecznik zwróciła uwagę, że w ostatnich latach przedsiębiorcy mierzyli się z szybkim wzrostem kosztów prowadzenia działalności, a obciążenia publicznoprawne powinny uwzględniać ich rzeczywistą sytuację finansową.
Proponowane zmiany mają obejmować trzy powiązane obszary. Pierwszym jest uproszczenie zasad ustalania podstawy wymiaru składki oraz jej rocznego rozliczenia. Drugim trwałe obniżenie minimalnej podstawy, od której naliczana jest składka. Trzecim ustanowienie jej górnej granicy.
Wprowadzenie maksymalnej składki miałoby szczególne znaczenie dla osób prowadzących dochodową działalność gospodarczą i korzystających ze skali podatkowej lub podatku liniowego. Obecnie ich obciążenie zwiększa się proporcjonalnie do dochodu, bez ustawowego ograniczenia maksymalnej kwoty.
Obniżenie minimalnej podstawy byłoby natomiast korzystne przede wszystkim dla firm osiągających niewielkie dochody lub ponoszących straty. W ich przypadku obowiązek zapłaty minimalnej składki może stanowić istotną część stałych kosztów działalności.
Apel Rzecznika MŚP nie jest jednak gotowym projektem ustawy. Nie określono w nim konkretnej maksymalnej wysokości składki ani nowej kwoty minimalnej podstawy. Na obecnym etapie postulaty dotyczą więc kierunku reformy, a nie szczegółowych parametrów przyszłych przepisów.
Rząd obiecał reformę, ale poprzednia ustawa została zawetowana
Zmiana zasad opłacania składki zdrowotnej była jednym z ważniejszych postulatów kierowanych do przedsiębiorców podczas kampanii parlamentarnej w 2023 roku. Ugrupowania tworzące obecną koalicję rządzącą zapowiadały odejście od części rozwiązań wprowadzonych w ramach Polskiego Ładu i ograniczenie kosztów prowadzenia działalności.
Prace nad ustawą trwały jednak długo. Ostatecznie parlament uchwalił nowe przepisy dopiero w 2025 roku, podczas kampanii przed wyborami prezydenckimi.
Ustawa nie weszła w życie, ponieważ została zawetowana przez ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudę. Po tej decyzji przedstawiciele rządu zapowiedzieli ponowne podjęcie prac nad zmianami.
W kwietniu 2025 roku premier Donald Tusk deklarował, że nowy projekt obniżający składkę zdrowotną zostanie przedstawiony po wyborach prezydenckich. Do listopada 2026 roku zapowiedź ta nie została jednak zrealizowana.
Nie podjęto również próby odrzucenia prezydenckiego weta przez Sejm. W rezultacie przepisy uchwalone w 2025 roku nie zaczęły obowiązywać, a rozwiązania wprowadzone w 2022 roku nadal stanowią podstawę rozliczania składki zdrowotnej przez przedsiębiorców.
Wystąpienie Rzecznika MŚP jest więc kolejną próbą przywrócenia reformy do prac rządowych po okresie legislacyjnego zastoju.
Minimalna składka wzrosła o 41 proc. w trzy lata
Brak reformy nie oznaczał utrzymania obciążeń na niezmienionym poziomie. W ciągu ostatnich trzech lat minimalna składka zdrowotna wzrosła o 41 proc., a składki płacone przez ryczałtowców zwiększyły się o około 32 proc.
Dodatkowo od lutego 2026 roku weszły w życie przepisy zmieniające sposób ustalania minimalnej podstawy składki zdrowotnej. W rezultacie podstawa ta wzrosła o jedną trzecią.
Zmiany są szczególnie istotne w przypadku przedsiębiorców, których dochody pozostają na niskim poziomie. Minimalna składka musi być opłacana także wtedy, gdy wynik finansowy firmy nie pozwala na wyliczenie wyższej należności na podstawie dochodu.
Podwyżki dotyczą również ryczałtowców, dla których poszczególne progi składki są powiązane z odpowiednimi wskaźnikami wynagrodzeń. Wraz ze wzrostem tych wartości zwiększają się miesięczne kwoty odprowadzane na ubezpieczenie zdrowotne.
Równocześnie od stycznia 2027 roku przedsiębiorców czekają kolejne podwyżki składek społecznych ZUS. Oznacza to dalszy wzrost łącznych obowiązkowych obciążeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, niezależnie od tego, czy rząd podejmie prace nad zmianą składki zdrowotnej.
Brak reformy nie oznaczał utrzymania obciążeń na niezmienionym poziomie. W ciągu ostatnich trzech lat minimalna składka zdrowotna wzrosła o 41 proc., a składki płacone przez ryczałtowców zwiększyły się o około 32 proc. Dodatkowo od lutego 2026 roku weszły w życie przepisy zmieniające sposób ustalania minimalnej podstawy składki zdrowotnej.
Przedsiębiorcy nadal bez terminu reformy
Wprowadzenie maksymalnej składki zdrowotnej mogłoby ograniczyć obciążenia przedsiębiorców osiągających wysokie dochody. Z kolei zmniejszenie minimalnej podstawy wymiaru składki mogłoby poprawić sytuację firm, których wyniki finansowe są słabe lub zmienne.
Realizacja tych postulatów wymaga jednak przygotowania konkretnych przepisów oraz rozstrzygnięcia, w jaki sposób zmiany wpłyną na finansowanie systemu ochrony zdrowia. Składka zdrowotna pozostaje jednym ze źródeł jego dochodów, dlatego ograniczenie obciążeń części przedsiębiorców miałoby również konsekwencje dla wpływów publicznych.
Na 20 listopada 2026 roku nie ogłoszono nowego projektu ustawy realizującego postulaty Rzecznika MŚP. Nie określono też harmonogramu prac ani proponowanych wysokości przyszłego minimum i maksimum składki.
Obowiązujące zasady pozostają więc niezmienione. Przedsiębiorcy rozliczający się według skali i podatku liniowego nadal płacą składkę zależną od dochodu bez górnego limitu, a ryczałtowcy stosują stawki przypisane do progów przychodowych. Po trzech latach od zapowiedzi reformy przedsiębiorcy nadal oczekują na rozwiązania, które mogłyby trwale ograniczyć wysokość i skomplikowanie obowiązkowych rozliczeń zdrowotnych.
Źródło: POX.PL, opracowanie własne
Zobacz również



