Koniec anonimowych zakupów powyżej 10 tys. euro. Od 2027 roku sprzedawcy będą sprawdzać tożsamość klientów

Unia Europejska zaostrza zasady dotyczące transakcji o wysokiej wartości. Od połowy 2027 roku przedsiębiorstwa działające w wybranych sektorach handlu będą musiały dokładniej sprawdzać, kto dokonuje zakupów i czy transakcja nie służy ukrywaniu pochodzenia środków finansowych. Zmiany wynikają z rozporządzenia Anti-Money Laundering Regulation (AMLR), którego celem jest ograniczenie możliwości wykorzystywania legalnego obrotu gospodarczego do prania pieniędzy.

Nowe obowiązki będą szczególnie istotne dla przedsiębiorców sprzedających kosztowne towary. Wśród podmiotów objętych regulacjami znajdują się dealerzy samochodowi, sprzedawcy dóbr luksusowych oraz domy aukcyjne. Weryfikacja klientów stanie się elementem obsługi transakcji objętych obowiązkami należytej staranności, niezależnie od dotychczasowych procedur stosowanych przez poszczególne przedsiębiorstwa.

Nie oznacza to jednak wprowadzenia powszechnego obowiązku podawania numeru PESEL podczas codziennych zakupów. Zmiany dotyczą określonych branż i transakcji o wysokiej wartości, dla których przewidziano szczególne wymagania związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy.

Jednym z najważniejszych elementów nowych zasad jest próg wynoszący 10 tys. euro. W przeliczeniu przyjętym dla omawianych regulacji odpowiada on około 43,8 tys. zł. Przy transakcjach objętych nowymi obowiązkami i przekraczających tę wartość sprzedawca będzie musiał przeprowadzić identyfikację kupującego.

Procedura określana jako Customer Due Diligence (CDD), czyli należyta staranność wobec klienta, ma umożliwiać ustalenie tożsamości osoby dokonującej zakupu. W Polsce weryfikacja może wiązać się z koniecznością okazania dowodu osobistego oraz przekazania numeru PESEL. Dane te pozwalają sprzedawcy potwierdzić, z kim zawiera transakcję, zamiast ograniczać się wyłącznie do przyjęcia płatności i wydania towaru.

Wprowadzenie nowych zasad będzie wymagało dostosowania sposobu obsługi klientów w branżach objętych przepisami. Przedsiębiorstwa będą musiały uwzględnić identyfikację kupującego jako część procesu sprzedaży, szczególnie przy transakcjach, których wartość przekracza wskazany próg.

Zmiany mają ograniczyć możliwość wykorzystywania zakupów drogich produktów do legalizowania pieniędzy pochodzących z nielegalnej działalności. Towary o wysokiej wartości mogą być przedmiotem transakcji opiewających na znaczne kwoty, dlatego unijne regulacje przewidują w ich przypadku dokładniejszą kontrolę uczestników obrotu.

Istotnym elementem nowych regulacji jest uwzględnianie transakcji powiązanych. Oznacza to, że obowiązku identyfikacji klienta nie będzie można ominąć wyłącznie poprzez rozbicie większego zakupu na kilka mniejszych operacji.

Jeżeli powiązane ze sobą płatności będą dotyczyć jednej sprzedaży, której łączna wartość przekroczy wymagany próg, sprzedawca będzie zobowiązany do przeprowadzenia weryfikacji. Znaczenie będzie miała więc rzeczywista wartość transakcji, a nie wyłącznie wysokość pojedynczego przelewu czy wpłaty.

Takie rozwiązanie ma przeciwdziałać próbom obchodzenia zasad identyfikacji klientów poprzez sztuczne dzielenie płatności. W przeciwnym razie wystarczyłoby rozliczyć kosztowny zakup w kilku częściach, aby każda pojedyncza operacja pozostała poniżej progu uruchamiającego dodatkowe obowiązki.

Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność zwracania uwagi również na powiązania między płatnościami dokonywanymi przez tego samego klienta. Samo przyjęcie kilku mniejszych kwot nie wyłączy obowiązku weryfikacji, jeżeli w rzeczywistości będą one elementami jednej transakcji objętej regulacjami.

Przy zakupach o szczególnie wysokiej wartości identyfikacja klienta może nie być wystarczająca. Nowe zasady przewidują także możliwość żądania informacji potwierdzających legalne pochodzenie środków przeznaczonych na transakcję.

Oznacza to rozszerzenie zakresu kontroli poza samo ustalenie danych osoby dokonującej zakupu. W określonych sytuacjach przedsiębiorstwo będzie mogło wymagać również wyjaśnienia źródła finansowania transakcji.

Takie rozwiązanie ma znaczenie dla przeciwdziałania praniu pieniędzy, ponieważ potwierdzenie tożsamości kupującego nie zawsze pozwala ocenić charakter środków wykorzystywanych podczas zakupów. Weryfikacja pochodzenia pieniędzy stanowi dodatkowy mechanizm kontroli przy transakcjach wymagających pogłębionej analizy.

Nie będzie to jednak oznaczało, że każda osoba kupująca samochód czy drogi przedmiot zostanie automatycznie zobowiązana do przedstawienia dokumentacji finansowej. Dodatkowe sprawdzanie źródła środków będzie związane z charakterem i wartością transakcji oraz zakresem obowiązków dotyczących należytej staranności.

Rozporządzenie AMLR ma być stosowane od 10 lipca 2027 roku we wszystkich państwach Unii Europejskiej. Wprowadzenie wspólnych zasad oznacza, że przedsiębiorcy działający w branżach objętych regulacją będą musieli uwzględnić podobne wymagania dotyczące identyfikacji klientów i kontroli transakcji o wysokiej wartości.

Dla sprzedawców dóbr luksusowych, domów aukcyjnych i dealerów samochodowych będzie to oznaczało konieczność przygotowania procedur umożliwiających weryfikację tożsamości kupujących. Przedsiębiorstwa będą musiały również odpowiednio traktować transakcje powiązane oraz przypadki, w których potrzebna okaże się dodatkowa ocena pochodzenia pieniędzy.

Zmiana nie dotyczy więc wyłącznie kupujących. W praktyce przenosi na określone grupy sprzedawców większą odpowiedzialność za identyfikowanie uczestników kosztownych transakcji.

Najważniejszym skutkiem regulacji będzie ograniczenie anonimowości w wybranych segmentach handlu. Od lipca 2027 roku zakup drogiego samochodu, przedmiotu luksusowego lub towaru oferowanego przez dom aukcyjny może wiązać się z bardziej rozbudowaną procedurą identyfikacji niż obecnie. Dla klientów oznacza to konieczność przekazania danych osobowych, a w niektórych sytuacjach również wyjaśnienia źródła finansowania zakupu.

Źródło: Dobreprogramy.pl, na podstawie informacji Interii Biznes, opracowanie własne