600% podwyżki, czyli zmiany podatkowe, które zabiją polskie MŚP

Najbardziej dotkliwą zmianą jest projektowana nowa stawka ryczałtu w wysokości 17%. Jeśli podatnik opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym świadczy usługi na rzecz swojej spółki powiązanej w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 4 ustawy PIT (spółki osobowej i kapitałowej, w której jest wspólnikiem, członkiem zarządu oraz posiada co najmniej 5% udziałów), to może się niemiło zaskoczyć. Zgodnie z najnowszym projektem ustawy, jeśli taki podatnik będzie świadczył dla przykładu usługi:

• pośrednictwa w sprzedaży hurtowej,
• związane z obsługą nieruchomości, świadczone na zlecenie,
• doradztwa związane z zarządzaniem,
• reklamowe; usługi badania rynku i opinii publicznej,
• obsługi nieruchomości wykonywane na zlecenie, polegające m.in. na utrzymaniu porządku w budynkach, kontroli systemów ogrzewania, wentylacji, klimatyzacji, wykonywaniu drobnych napraw,
• architektoniczne i inżynierskie; usługi badań i analiz technicznych,
• w zakresie specjalistycznego projektowania,
• w zakresie kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek,
• wynajmu i obsługi nieruchomości własnych lub dzierżawionych,
• w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych,
• branży usługowej – czyli każdej innej, która nie była kwalifikowana do innych stawek ryczałtu,
• w zakresie handlu,
• przychodów z działalności wytwórczej, robót budowlanych.

…wtedy zastosowanie znajdzie nowa stawka w wysokości 17%!  Co to w praktyce oznacza? Po raz kolejny mały i średni biznes w Polsce zostanie obciążony wysoką stawką podatku. Dla niektórych podwyżka wyniesie 100%. Dla przykładu, jeśli ktoś wynajmuje powierzchnię prywatną do spółki i mieści się w limicie 100 000 zł rocznie – aktualnie płaci 8,5%. Po zmianie będzie to 17%. Jeśli ktoś przekraczał pułap 100 000 zł – stawka wynosiła 12,5% od nadwyżki ponad tę kwotę. Teraz od pierwszej złotówki będzie zobowiązany do zapłaty 17%.

Jeśli podatnik będzie świadczył usługi projektowania na rzecz spółki, w której będzie miał udziały ze wspólnikiem, zamiast dotychczasowych 14% zostanie zobowiązany do zapłaty 17%. Jeśli podatnik realizował badania naukowe i prace rozwojowe na rzecz spółki, rozliczał się stawką 8,5% do 100 000 zł i 12,5% ponad tę kwotę – planowo ma się rozliczać stawką 17%. 

Jeżeli płatnik posiada firmę budowlaną, która realizuje na rzecz spółki powiązanej stan deweloperski lub jakieś etapy prac – dotychczas opodatkowanie wynosiło 5,5%. Po zmianie obciążenie będzie trzykrotnie większe (a w zasadzie jeszcze wyższe z uwagi na brak możliwości rozliczenia kosztów uzyskania przychodów) – 17%!

Podatnik prowadził handel materiałami budowlanymi? Do tej pory 3% od przychodu – po zmianach 17%, czyli prawie 600% podwyżki (!), co staje się absurdalne z uwagi na to, że przecież w tym przypadku nie uwzględnia się jeszcze kosztów uzyskania przychodu.

Sprzedaż rzeczy wykupionych z leasingu, które następnie zostały darowane członkom rodziny (korzystającym ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn), będzie opodatkowana, jeśli zbycie nastąpi przed upływem 3 lat. W tym zakresie to żadne zaskoczenie, a jedynie potwierdzenie tego, co i tak już miało miejsce w praktyce. Z tą zmianą akurat mógłbym się zgodzić z uwagi na sztuczność tego postępowania przedsiębiorców.

Do tej pory celem skorzystania z ulgi mieszkaniowej należało wydatkować środki z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych na cele mieszkaniowe w terminie 3 lat od końca roku podatkowego, w którym dokonano sprzedaży. Aktualnie proponuje się zmianę definicji i wprowadzenie nowej, która obejmowałaby wydatki jedynie na „zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych”. Co to oznacza? 

Będziemy mogli posiadać jedną nieruchomość, chyba że inną otrzymaliśmy w drodze spadku oraz jedną nieruchomość lub prawo majątkowe objęte wspólnością majątkową. Jeśli zatem rodzina miała w planach sprzedaż większego lokalu (np. dzieci wyprowadzają się na studia) i zakup jednego dla siebie oraz dwóch dla dzieci – z ulgi skorzystać nie będzie mogła, a to oznacza obowiązek zapłaty 19% podatku od dochodu z tytułu sprzedaży (pomniejszonego o zastosowanie jednej ulgi). 

W tym zakresie wydaje się, że jest to oczywista ingerencja w prawo własności i niekorzystne rozwiązanie jedynie dla Polaków, którzy nabywali nieruchomości dla dzieci. Nie widzę tutaj uszczelniania systemu podatkowego, a znalezienie nowego obszaru, z którego wpływy będą trafiać do budżetu skarbu państwa kosztem polskich rodzin. Wydaje się również, że akurat ulga mieszkaniowa funkcjonowała w sposób prawidłowy. Jeśli bowiem ktoś uczynił sobie z ulgi biznes (kupował, remontował, sprzedawał z zyskiem, a następnie przeznaczał na cele mieszkaniowe i schemat powtarzał), to fiskus identyfikował te transakcje jako działalność gospodarcza. Moim zdaniem niepotrzebne jest teraz nakładanie sankcji na zwykłych obywateli.

Planowane zmiany proponują wprowadzenie daniny solidarnościowej dla dochodów powyżej 1 mln zł w wysokości 4%. Jeśli podatnik do tej pory działał jako freelancer, to od nowego roku celem stosowania IP BOX będzie musiał zatrudnić co najmniej 3 osoby w przeliczeniu na pełne etaty przez co najmniej 300 dni w roku podatkowym. Alternatywnie będzie zobligowany do ponoszenia kosztów wynagrodzeń osób współpracujących na innych umowach w wysokości stanowiącej co najmniej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, jeżeli w związku z wypłatą tych wynagrodzeń podatnik jest płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych lub płatnikiem składek ZUS.

Ustawa ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2026 roku. Powyższe zmiany nie są uszczelnianiem systemu podatkowego – to kolejny cios w mikro- i małych polskich przedsiębiorców. Korporacje międzynarodowe w dalszym ciągu świetnie optymalizują podatki, więc skoro fiskus nie może tego ukrócić, obciąża tych, których jest w stanie – czyli ciężko pracujących właścicieli polskich firm. 

Brak zapewnienia zapowiadanego 6-miesięcznego vacatio legis, brak czasu dla przedsiębiorców na przygotowanie oraz podwyżki na poziomie 100 – 600% na pewno nie podziałają korzystnie na nasz pejzaż biznesowy. Biorąc pod uwagę falę upadłości i ogólne trudności rynkowe,  a także sytuację geopolityczną, powyższe zmiany mogą jedynie przyspieszyć decyzje biznesowe o relokacji lub stworzeniu struktur, dzięki którym środki będą zostawać w holdingu i nie będą konsumowane jak do tej pory – a przynajmniej nie w Polsce, co odbije się na gospodarce, czego projektodawcy nie dostrzegają.