Port Polska potrzebuje 20 mld zł. BGK może pomóc sfinansować lotnisko i kolej dużych prędkości

Budowa Portu Polska wymaga zabezpieczenia finansowania na kolejne etapy realizacji. Jak informuje „Rzeczpospolita”, powołując się na rozmowy z przedstawicielami Banku Gospodarstwa Krajowego, jednym z rozważanych rozwiązań jest zaangażowanie państwowego banku rozwoju. BGK mógłby przeznaczyć na przedsięwzięcie nawet 20 mld zł, które pomogłyby uzupełnić brakujące środki.

Problem dotyczy przede wszystkim finansowania Kolei Dużych Prędkości. Jeszcze we wrześniu wiceminister infrastruktury i pełnomocnik rządu do spraw CPK Piotr Malepszak wskazywał, że Polska nie ma możliwości pozyskania z Unii Europejskiej zakładanych wcześniej 33,6 mld zł na realizację projektu. Według przedstawionych wówczas szacunków maksymalne wsparcie unijne dla linii Y może wynieść około 12 mld zł. Oznaczałoby to niedobór finansowania sięgający około 20 mld zł względem pierwotnych oczekiwań.

Mniejsze możliwości pozyskania środków unijnych nie oznaczają automatycznie wstrzymania inwestycji, ale wymagają znalezienia innych źródeł finansowania. W tym kontekście pojawiła się możliwość wykorzystania instrumentów oferowanych przez BGK, który uczestniczy w finansowaniu przedsięwzięć o znaczeniu gospodarczym i infrastrukturalnym.

Bank Gospodarstwa Krajowego potwierdził rozpoczęcie wstępnych rozmów dotyczących możliwości finansowania Portu Polska. Według informacji przedstawionych przez prezesa BGK Mirosława Czekaja bank mógłby zaangażować do 10 mld zł w pojedyncze przedsięwzięcie. Ponieważ lotnisko i kolej stanowią odrębne projekty inwestycyjne, łączna wartość potencjalnego finansowania mogłaby osiągnąć 20 mld zł.

Takie rozwiązanie pozwalałoby objąć wsparciem oba główne komponenty Portu Polska. Jednocześnie deklarowana kwota odpowiada w przybliżeniu wielkości luki, która pojawiła się w związku z mniejszymi perspektywami uzyskania dofinansowania unijnego dla Kolei Dużych Prędkości. Nie oznacza to jednak, że środki zostały już przyznane ani że cała kwota zostanie przeznaczona na uzupełnienie brakującego finansowania kolejowego.

Rozmowy znajdują się dopiero na etapie wstępnym. BGK deklaruje gotowość do przeprowadzenia dalszych analiz, ale ewentualne udzielenie finansowania będzie uzależnione od spełnienia określonych warunków. Szczególne znaczenie mają zabezpieczenia, gwarancje Skarbu Państwa oraz wskazanie źródeł przyszłej spłaty zobowiązań.

W praktyce oznacza to, że sama możliwość zaangażowania 20 mld zł nie przesądza jeszcze o uzyskaniu pieniędzy przez inwestora. Konieczne będzie ustalenie szczegółowych zasad finansowania i ocena możliwości regulowania zobowiązań związanych z realizacją obu przedsięwzięć. Dla projektu o takiej skali istotne pozostaje więc nie tylko pozyskanie kapitału, lecz również określenie warunków, na jakich będzie on udostępniany.

Poszukiwanie dodatkowego finansowania zbiega się z przygotowaniami do zmian w zarządzaniu projektem. Według ustaleń „Rzeczpospolitej” do końca tygodnia ma zostać rozstrzygnięty konkurs na nowego prezesa spółki Centralnego Portu Komunikacyjnego. Zmiana kierownictwa następuje w czasie, gdy inwestycja wymaga przyspieszenia prac przygotowawczych i przejścia do kolejnych etapów realizacji.

Harmonogram przewidywał rozpoczęcie prac ziemnych już we wrześniu 2026 roku, jednak według informacji dziennika roboty te dotychczas nie ruszyły. Nierozstrzygnięta pozostaje również kwestia wykonawcy terminalu pasażerskiego przyszłego lotniska. Oznacza to, że oprócz zabezpieczenia finansowania projekt wymaga również zakończenia kolejnych procedur organizacyjnych i wykonawczych.

Zgodnie z aktualnymi założeniami pierwsze operacje lotnicze w Baranowie mają rozpocząć się pod koniec 2032 roku. Utrzymanie tego terminu będzie zależało od przebiegu przygotowań i realizacji inwestycji. Materiał źródłowy nie przedstawia jednak nowego harmonogramu ani nie wskazuje, czy dotychczasowe opóźnienie rozpoczęcia prac ziemnych wpłynie na planowaną datę otwarcia lotniska.

Wiadomo natomiast, że znalezienie dodatkowych źródeł finansowania pozostaje jednym z najważniejszych zadań związanych z dalszym rozwojem projektu. Potencjalne zaangażowanie BGK mogłoby zwiększyć dostępność środków potrzebnych do prowadzenia inwestycji, choć decyzja w tej sprawie będzie wymagała zakończenia rozmów i analiz finansowych.

Port Polska nie jest jedynym przedsięwzięciem infrastrukturalnym, którego finansowaniem interesuje się Bank Gospodarstwa Krajowego. Państwowy bank rozwoju prowadzi również rozmowy dotyczące możliwości zaangażowania w budowę pierwszej polskiej elektrowni jądrowej w Choczewie.

Wartość tej inwestycji szacowana jest na 192 mld zł. Według informacji „Rzeczpospolitej” BGK mógłby udzielić kredytu w wysokości do 10 mld zł, który stanowiłby część finansowania przedsięwzięcia. Bank przeprowadził już kilka spotkań ze spółką Polskie Elektrownie Jądrowe i zadeklarował otwartość na udział w projekcie poprzez finansowanie długoterminowe.

Podobnie jak w przypadku Portu Polska nie podjęto jeszcze ostatecznej decyzji dotyczącej udzielenia środków. Rozmowy wskazują na zainteresowanie BGK uczestnictwem w inwestycji, ale nie są równoznaczne z zawarciem umowy kredytowej.

Zgodnie z przywołanym harmonogramem budowa elektrowni jądrowej w Choczewie ma rozpocząć się w 2028 roku. Ewentualne finansowanie ze strony BGK byłoby więc elementem przygotowań do przedsięwzięcia, którego realizacja została rozłożona na wiele lat.

Łącznie potencjalne zaangażowanie banku w Port Polska i elektrownię jądrową mogłoby wynieść nawet 30 mld zł. Kwota ta stanowi jednak sumę maksymalnych wartości rozważanego finansowania, a nie wartość podpisanych umów czy środków już przekazanych inwestorom.

Rozmowy dotyczące Portu Polska i pierwszej elektrowni jądrowej pokazują, jaką rolę w finansowaniu dużych inwestycji infrastrukturalnych może odegrać Bank Gospodarstwa Krajowego. Oba przedsięwzięcia wymagają znacznych nakładów, a ich harmonogramy obejmują wiele lat. W przypadku Portu Polska dodatkowym wyzwaniem stała się konieczność zastąpienia części środków, które pierwotnie planowano pozyskać z Unii Europejskiej.

Możliwość zaangażowania BGK nie rozwiązuje jednak automatycznie problemu finansowania. Bank uzależnia swoje decyzje od zabezpieczeń, gwarancji państwowych oraz źródeł spłaty. Oznacza to konieczność oceny obu przedsięwzięć nie tylko pod względem ich znaczenia gospodarczego, lecz również warunków udostępnienia i późniejszego zwrotu kapitału.

W przypadku Portu Polska ważnym elementem najbliższych tygodni będzie także wybór nowego prezesa spółki Centralnego Portu Komunikacyjnego. Zmiana kierownictwa następuje w momencie, gdy inwestycja mierzy się jednocześnie z wyzwaniami finansowymi i organizacyjnymi. Nadal nie rozpoczęły się zapowiadane prace ziemne, a wykonawca terminalu pasażerskiego pozostaje niewyłoniony.

Na obecnym etapie najważniejszą informacją jest gotowość BGK do dalszych rozmów o finansowaniu przedsięwzięcia. Bank może przeznaczyć na część lotniskową i kolejową łącznie do 20 mld zł, a kolejne 10 mld zł rozważa w związku z budową elektrowni jądrowej. Ostateczne zaangażowanie będzie jednak zależało od wyników analiz i uzgodnienia warunków finansowania. Dopiero wówczas będzie można określić, w jakim stopniu środki państwowego banku rozwoju pozwolą uzupełnić lukę w budżecie Portu Polska.

Źródło: RMF24/PAP, na podstawie ustaleń „Rzeczpospolitej”, opracowanie własne