Jak ukraińskie drony obnażyły kruchość rosyjskiej gospodarki

To, z czym często nie radziły sobie pakiety dyplomatycznych obostrzeń, z brutalną skutecznością weryfikują ukraińskie drony. Skala zniszczeń w rosyjskim sektorze naftowym przestała być jedynie problemem wizerunkowym Kremla, a stała się twardym, mierzalnym kryzysem biznesowym. Zniszczenie 16 kluczowych rafinerii i terminali przeładunkowych wycięło z rosyjskiego rynku jedną trzecią całkowitej produkcji paliw. Efekt domina był natychmiastowy i uderzył w wartości niespotykane od lat.

Obecnie produkcja paliw w Rosji szoruje po dnie, notując poziomy najniższe od 16 lat. Niedobory wymuszają drastyczne kroki. Podczas gdy na prowincji racjonuje się benzynę dla cywilów, na okupowanym Krymie sprzedaż detaliczną wstrzymano całkowicie – każda kropla paliwa jest tam zabezpieczana na potrzeby machiny wojennej. Dla zwykłych obywateli i lokalnego biznesu oznacza to zderzenie ze ścianą: ceny na stacjach benzynowych w całym kraju poszybowały do najwyższych pułapów od dwóch dekad.

Kiedy bankierzy centralni zaczynają publicznie bić na alarm, inwestorzy i prezesi firm wiedzą, że sytuacja wymyka się spod kontroli. Po raz pierwszy od wybuchu wojny rosyjski bank centralny oficjalnie i bez dyplomatycznych uników przyznał, że ataki na infrastrukturę stanowią bezpośrednie zagrożenie dla całej gospodarki i działają jak potężny silnik napędzający inflację.

Złota kura rosyjskiego budżetu – eksport ropy i gazu – znosi coraz mniej jaj, a dochody z tego tytułu wyraźnie topnieją. Z perspektywy makroekonomicznej obraz jest jeszcze bardziej ponury. Inwestycje cywilne oraz handel zagraniczny, czyli naturalne motory rozwoju każdego zdrowego państwa, zapikowały do najniższych poziomów od 15 lat. Kapitał ucieka od produktywnych przedsięwzięć, a gospodarka przestawia się na tryb przetrwania.

Jak w takiej sytuacji reaguje państwo? Robi to, co zdesperowane rządy potrafią najlepiej: kupuje czas, pompując w rynek puste pieniądze. Aktywność gospodarcza w Rosji jest obecnie sztucznie podtrzymywana na sterydach w postaci tanich, potężnie subsydiowanych kredytów. Strumień tych pieniędzy płynie wąskimi korytami – niemal wyłącznie do sektora zbrojeniowego i w rynek deweloperski.

To klasyczne pompowanie bańki. Rządowe dopłaty sprawiły, że ceny mieszkań drastycznie wzrosły, kompletnie odrywając się od fundamentów rynkowych, ponieważ realne dochody Rosjan od dawna stoją w miejscu. Najwyższą cenę za tę inżynierię finansową może jednak zapłacić sektor bankowy. Instytucje finansowe są systemowo zmuszane do udzielania wysoce ryzykownych kredytów. Budowanie portfeli pełnych tak „toksycznych” aktywów to stąpanie po kruchym lodzie. Rosyjski system finansowy został napięty do granic możliwości – wystarczy jeden mocniejszy wstrząs w postaci nagłego spadku globalnych cen ropy lub szczelniejszych sankcji, by ta sztucznie podtrzymywana konstrukcja z hukiem się zawaliła. Czas pokaże, jak długo można finansować wojnę kosztem powolnego, ale systematycznego demontażu własnego państwa.