Kanada puka do europejskich drzwi. W grze sojusz, który może zmienić układ sił

Współpraca ma objąć szeroki wachlarz sektorów – od energetyki, przez obronność i sztuczną inteligencję, aż po minerały krytyczne. Dziennikarze „WSJ” informują o rozmowach dotyczących budowy wspólnych kabli podwodnych, centrów danych, usług chmurowych i nowych sieci satelitarnych. Ważnym punktem negocjacji jest też infrastruktura, która docelowo ma posłużyć do eksportu kanadyjskiej energii na rynek europejski.

Z perspektywy zwykłych obywateli najważniejsze zmiany mogą dotyczyć swobodnego przepływu osób. Na horyzoncie pojawia się możliwość bezwizowego zamieszkania i pracy dla Kanadyjczyków na terenie państw Unii, a także włączenie tego kraju do edukacyjnego programu Erasmus. Rozmowy w tej sprawie premier Carney miał już prowadzić między innymi z prezydentem Francji Emmanuelem Macronem.

Choć wizja rozszerzenia Unii Europejskiej o kraj zza oceanu brzmi przełomowo, Mark Carney uciął spekulacje o pełnym członkostwie. W trakcie briefingu w Toronto oświadczył, że jego administracja nie dąży do wejścia w struktury unijne, lecz chce nawiązać z Brukselą „wyjątkowy sojusz”. Premier argumentował, że obie strony łączą te same wartości, a ich rynki naturalnie się uzupełniają.

Skąd zatem wziął się sam pomysł? Jak podaje „The Globe and Mail”, powołując się na anonimowe źródła, inicjatywa członkostwa stowarzyszonego wyszła ze strony unijnej, a nie z Ottawy. Na ten moment nie ustalono nawet oficjalnej nazwy dla planowanego formatu współpracy.

Sygnałem zacieśniania relacji jest jednak obecność kanadyjskiego premiera w Strasburgu podczas orędzia o stanie Unii wygłaszanego przez przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen. Będzie on pierwszym szefem rządu państwa trzeciego uczestniczącym w tym wydarzeniu. Carney ma również wygłosić własne przemówienie na forum europarlamentu 17 września. Z jego kalendarza wynika, że w kolejnych dniach uda się do Wielkiej Brytanii, a pod koniec września spotka się z prezydentem Francji na archipelagu Saint-Pierre-et-Miquelon, gdzie politycy omówią współpracę w lotnictwie i technologiach.

Kluczem do zrozumienia tego geopolitycznego zwrotu są coraz gorsze relacje na linii Ottawa-Waszyngton. Od objęcia urzędu prezydenta USA przez Donalda Trumpa na początku 2025 roku, stosunki między sąsiadami uległy wyraźnemu ochłodzeniu. Złożyły się na to zawirowania celne oraz retoryka amerykańskiego przywódcy, w tym kontrowersyjne wypowiedzi o rzekomym „51. stanie USA”, możliwości aneksji i złym traktowaniu Stanów Zjednoczonych przez Kanadę.

W konsekwencji 21 sierpnia Kanada formalnie odstąpiła od negocjacji z USA. Podsumowując ten krok, premier Carney zarzucił Waszyngtonowi próbę uzależnienia od siebie Kanadyjczyków i zaznaczył, że decyzje o przyszłości jego kraju „nie będą zapadały w Waszyngtonie”. Rząd w Ottawie musiał poszukać nowych, silnych partnerów.

Sam pomysł zbliżenia z Europą dojrzewał od dłuższego czasu. Już w ubiegłym roku analitycy wskazywali na wzajemne korzyści z integracji, łącząc unijne zapotrzebowanie na surowce z kanadyjskim zapotrzebowaniem na pracowników. Ponadto w czerwcu zeszłego roku Kanada poszerzyła swoje partnerstwo z UE o kwestie obronne. Teraz ten kierunek w polityce zagranicznej staje się główną osią dyplomatycznych działań Ottawy.

Źródło: TVN24, opracowanie własne