Państwo polskie kosztuje nas już więcej niż skandynawski dobrobyt

Dla każdego przedsiębiorcy rosnące koszty finansowania to sygnał ostrzegawczy przed utratą płynności. Wygląda jednak na to, że w finansach publicznych ta biznesowa reguła została zignorowana. Prawdziwym szokiem w strukturze państwowych wydatków jest gwałtowny wzrost kosztów obsługi długu publicznego, które w skali roku wystrzeliły aż o 23,5 proc.. Sytuacja doszła do momentu, w którym spłata odsetek od zadłużenia wyprzedziła i pochłania więcej środków niż najdroższy sztandarowy program socjalny, czyli 800+.

Gdzie w takim razie płynie reszta tego ogromnego kapitału? Lwią część tortu, czyli niemal 14 tysięcy złotych z owych 53 tysięcy przypadających na obywatela, pożerają emerytury i renty, które rok do roku urosły o 10,3 proc.. Inwestycje w fundamenty decydujące o przyszłości naszej gospodarki prezentują się na tym tle uderzająco skromnie. Na ochronę zdrowia przeznaczono ponad 6,1 tys. zł na osobę, na pomoc społeczną 5,6 tys. zł, a na edukację i naukę zaledwie 5,5 tys. zł. Gdy zestawimy to ze sobą, widać wyraźnie, że świadczenia socjalne, emerytalne, zdrowotne i edukacyjne pochłaniają wspólnie ponad jedną trzecią całości publicznego budżetu. Jako ludzie biznesu musimy postawić tu retoryczne pytanie: czy struktura, w której koszty długu zjadają przestrzeń na innowacje i rozwój, ma szanse utrzymać się w rynkowych realiach?

Niepokój budzi jednak nie tylko skala makroekonomiczna, ale to, na co dokładnie idą bieżące środki. Zarządzając firmą, oczekujesz, że zwiększenie nakładów na biuro i kadrę kierowniczą przyniesie zauważalną poprawę efektywności. Tymczasem państwowe nakłady na administrację publiczną spuchły o niemal 21 proc., a wydatki na bezpieczeństwo i sprawiedliwość wzrosły o ponad 16 proc.. Co ciekawe, jedyną dużą kategorią, w której odnotowano wyraźne cięcia – o blisko 17 proc. – była pomoc społeczna. Zdaniem ekspertów FOR to jednak żaden efekt strukturalnych oszczędności, a po prostu wynik wygasania programów osłonowych wprowadzonych w czasach największego kryzysu energetycznego i inflacyjnego.

Jak ten gigantyczny skok kosztów ma się do jakości usług publicznych? Autorzy analizy nie pozostawiają nam żadnych złudzeń – strumień pieniędzy nie przełożył się na realną poprawę funkcjonowania państwa. Płacimy o wiele więcej za aparat urzędniczy, ale jako obywatele i menedżerowie wcale nie odczuwamy, by obsługa prawna, administracyjna czy zdrowotna stała się w Polsce nagle produktem premium.

W biznesowych kuluarach nieustannie dyskutujemy o narastających obciążeniach fiskalnych. Wspomniany raport boleśnie punktuje, dlaczego z roku na rok prowadzimy biznes w coraz ciaśniejszym gorsecie. Wydatki publiczne w Polsce stanowią dziś aż 50,9 proc. PKB. To oznacza, że funkcjonowanie naszego państwa jest obecnie „droższe” niż w Niemczech, Szwecji czy w Danii – państwach, które od kilku dekad uchodzą za podręcznikowy wzorzec kosztownego państwa opiekuńczego. Co gorsza, w ciągu zaledwie ostatniej dekady wskaźnik ten wzrósł u nas o 9,4 punktu procentowego.

Zastanówmy się na koniec, gdzie bylibyśmy dzisiaj, gdybyśmy zarządzali finansami publicznymi z nieco większą biznesową dyscypliną. Analitycy wyliczyli, że gdyby wydatki państwa (oczywiście po wyłączeniu niezbędnej obronności i sztywnych kosztów obsługi długu) utrzymały swoją relację do PKB z roku 2021, to dzisiejszy roczny rachunek wystawiany każdemu mieszkańcowi byłby mniejszy o 4227 złotych. Z kolei deficyt sektora finansów publicznych nie straszyłby nas z poziomu 7,2 proc. PKB, lecz wynosiłby całkiem bezpieczne i akceptowalne 3,2 proc..

Zarządzając przedsiębiorstwem wiemy, że przepalanie kapitału na bieżącą konsumpcję przy jednoczesnym braku inwestycji w jakość to prosta droga do utraty rentowności. Pytanie, kiedy to samo prawo ekonomii zaczniemy egzekwować od polityków zarządzających największą korporacją w tym kraju – państwem polskim.

Źródło: RMF FM, opracowanie własne