Polska przegrała siedem spraw przed TSUE. Unijne przepisy klimatyczne pozostają w mocy

Polska nie zdołała podważyć przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej części regulacji stanowiących podstawę europejskiej polityki klimatycznej. Siedem skarg dotyczących pakietu „Gotowi na 55” zostało oddalonych, co oznacza zakończenie postępowań bez uchylenia kwestionowanych przepisów. Rozstrzygnięcie ma znaczenie dla przyszłości unijnej transformacji energetycznej, ponieważ spór dotyczył aktów prawnych wyznaczających zasady ograniczania emisji i prowadzenia polityki klimatycznej w kolejnych latach.

Sednem postępowania nie była sama potrzeba przeciwdziałania zmianom klimatu, lecz sposób stanowienia europejskiego prawa. Polska argumentowała, że przepisy tak silnie oddziałujące na krajowe systemy energetyczne oraz sytuację finansową przedsiębiorstw i obywateli powinny być przyjmowane jednomyślnie. Taki tryb dawałby każdemu państwu członkowskiemu możliwość zablokowania regulacji, na które nie wyraża zgody.

Trybunał odrzucił jednak polskie skargi. W rezultacie siedem zaskarżonych aktów pozostaje częścią unijnego porządku prawnego, a państwa członkowskie muszą uwzględniać wynikające z nich obowiązki.

Spór dotyczył podstawy prawnej wykorzystanej do uchwalenia części regulacji klimatycznych. Polski rząd argumentował, że ich charakter wykracza poza zwykłe działania związane z ochroną środowiska. Według stanowiska Warszawy niektóre przepisy mają istotne znaczenie fiskalne, a inne mogą wpływać na ogólną strukturę krajowego zaopatrzenia w energię.

W takim przypadku, zdaniem polskich władz, zastosowanie powinny znaleźć postanowienia unijnych traktatów przewidujące jednomyślność podczas głosowania w Radzie UE. Oznaczałoby to konieczność uzyskania zgody wszystkich państw członkowskich, a nie przyjęcia przepisów w procedurze, w której możliwe jest przegłosowanie części krajów.

Różnica ma zasadnicze znaczenie dla sposobu podejmowania decyzji w Unii Europejskiej. W systemie jednomyślności sprzeciw pojedynczego państwa może uniemożliwić przyjęcie określonego aktu prawnego. W procedurach opartych na większości kwalifikowanej przyjęcie regulacji jest możliwe także wtedy, gdy nie wszystkie państwa popierają jej treść.

Polska dążyła więc do wykazania, że unijne instytucje zastosowały niewłaściwy tryb legislacyjny. Uznanie takiej argumentacji mogłoby prowadzić do stwierdzenia nieważności zakwestionowanych aktów prawnych.

Trybunał Sprawiedliwości UE nie uwzględnił stanowiska Polski w żadnej z siedmiu spraw. Wyroki ogłoszone 12 listopada 2026 roku utrzymały w mocy przepisy, których unieważnienia domagała się Warszawa.

Rozstrzygnięcie ma przede wszystkim znaczenie prawne. Nie oznacza bowiem przyjęcia nowych obowiązków klimatycznych w dniu wydania wyroku, lecz pozostawienie w mocy regulacji uchwalonych wcześniej przez instytucje unijne. Państwa członkowskie nadal podlegają zasadom wynikającym z tych aktów, a ich dalsze stosowanie nie zostało zakwestionowane przez TSUE.

W praktyce oznacza to również, że samo powołanie się na wpływ regulacji na krajowy sektor energetyczny lub ich konsekwencje fiskalne nie wystarczyło do uzasadnienia żądania ich unieważnienia.

Przepisy zakwestionowane przez Polskę stanowią część szerokiego pakietu legislacyjnego „Gotowi na 55”, znanego również pod angielską nazwą Fit for 55. Jego najważniejszym celem jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej o co najmniej 55 proc. do 2030 roku w porównaniu z poziomem z 1990 roku.

W dłuższej perspektywie unijna polityka klimatyczna zakłada osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku. Oznacza to konieczność stopniowego ograniczania emisji i równoważenia tych, których nie uda się wyeliminować.

Realizacja tak określonych celów wymaga zmian w wielu obszarach gospodarki. Dotyczy zarówno sposobu produkowania i wykorzystywania energii, jak i działalności przedsiębiorstw funkcjonujących w sektorach generujących emisje gazów cieplarnianych.

To właśnie gospodarcze konsekwencje transformacji stanowiły istotny element polskiej argumentacji. Z punktu widzenia Warszawy znaczenie miało bowiem nie tylko to, jakie cele wyznaczają europejskie regulacje, ale również to, w jakim stopniu mogą one wpływać na krajowe decyzje dotyczące polityki energetycznej.

Oddalenie wszystkich siedmiu skarg nie kończy dyskusji o kosztach i sposobie realizacji transformacji energetycznej. Przesądza jednak o wyniku konkretnego sporu prawnego, w którym Polska domagała się unieważnienia części regulacji na podstawie zarzutów dotyczących trybu ich przyjęcia.

Dla przedsiębiorstw działających na europejskim rynku najważniejsze jest utrzymanie dotychczasowych ram prawnych. Wyroki TSUE nie znoszą obowiązków wynikających z zaskarżonych aktów i nie wprowadzają przerwy w ich obowiązywaniu.

Ewentualna zmiana tych przepisów wymagałaby odrębnych działań legislacyjnych podejmowanych przez odpowiednie instytucje Unii Europejskiej. Samo rozstrzygnięcie sądowe nie zmienia przyjętych celów redukcji emisji na 2030 rok ani długoterminowego kierunku polityki klimatycznej do połowy stulecia.

Dla Polski oznacza to konieczność dalszego funkcjonowania w ramach pakietu „Gotowi na 55”, którego część została bezskutecznie zakwestionowana przed TSUE. Kluczowe pozostaną więc decyzje dotyczące tempa i sposobu dostosowywania krajowej gospodarki do europejskich wymagań klimatycznych.

Źródło: Polska Agencja Prasowa, 12 listopada 2026 r., opracowanie własne