AKTUALNOŚCI
Nowy kraj w polskim systemie ZUS. Emerytalne plany rządu budzą wątpliwości
Polski system ubezpieczeń społecznych może wkrótce otworzyć się na kolejny odległy rynek pracy. Rząd przygotowuje się do podpisania dwustronnej umowy o zabezpieczeniu społecznym z Brazylią. Choć z punktu widzenia prawa międzynarodowego porozumienia tego typu stanowią standardowy instrument koordynacji uprawnień pracowniczych, zamiar włączenia obywateli tego południowoamerykańskiego państwa do rodzimego mechanizmu emerytalnego wywołał falę pytań o celowość i przejrzystość całego przedsięwzięcia.
Data publikacji: 11.09.2026
Data aktualizacji: 11.09.2026
Podziel się:
Głównym założeniem takich porozumień jest ochrona osób aktywnych zawodowo w różnych państwach. Chodzi m.in. o wzajemne zaliczanie okresów ubezpieczenia, regulowanie transferu wypracowanych świadczeń oraz unikanie sytuacji, w których migrujący pracownik traci część praw nabytych w toku kariery. W przypadku Brazylii mowa jednak o specyficznej relacji – zarówno ze względu na dystans geograficzny, jak i skalę migracji.
Głównym założeniem takich porozumień jest ochrona osób aktywnych zawodowo w różnych państwach. Chodzi m.in. o wzajemne zaliczanie okresów ubezpieczenia, regulowanie transferu wypracowanych świadczeń oraz unikanie sytuacji, w których migrujący pracownik traci część praw nabytych w toku kariery.
Niewielka diaspora i zaskakujące uzasadnienie
Dane Urzędu do Spraw Cudzoziemców pokazują, że w 2025 roku w Polsce mieszkało około 1716 obywateli Brazylii. W zestawieniu z największymi grupami obcokrajowców na krajowym rynku pracy to skromna mniejszość narodowa. Pomimo tego Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uznało koordynację świadczeń z tym krajem za zasadną.
Najwięcej emocji wzbudziła jednak oficjalna argumentacja przedstawiona przez resort. Wśród motywów stojących za porozumieniem ministerstwo wskazało m.in. chęć „zabezpieczenia interesów obywateli polskich, którzy wskutek nagłych okoliczności zostaliby zmuszeni do opuszczenia Brazylii”.
Taki tok rozumowania spotkał się ze zdziwieniem ekspertów od zabezpieczenia społecznego. Dr Katarzyna Kalata, radczyni prawna specjalizująca się w prawie ubezpieczeń, zauważa, że umowy dwustronne służą zupełnie innym celom. Mają one charakter długoterminowy i skupiają się na prawach składkowych oraz emerytalnych, a nie na reagowaniu w sytuacjach kryzysowych czy doraźnej pomocy socjalnej.
Taki tok rozumowania spotkał się ze zdziwieniem ekspertów od zabezpieczenia społecznego. Dr Katarzyna Kalata, radczyni prawna specjalizująca się w prawie ubezpieczeń, zauważa, że umowy dwustronne służą zupełnie innym celom. Mają one charakter długoterminowy i skupiają się na prawach składkowych oraz emerytalnych, a nie na reagowaniu w sytuacjach kryzysowych czy doraźnej pomocy socjalnej.
Bilans bez kluczowych danych
Wątpliwości budzi również brak precyzyjnych kalkulacji ekonomicznych. Eksperci zwracają uwagę, że obecnej liczby rezydentów z Brazylii nie można automatycznie przekładać na liczbę faktycznych beneficjentów przyszłego porozumienia – zarówno po stronie pracowników delegowanych, jak i przyszłych emerytów.
W przestrzeni publicznej brakuje dziś rzetelnej oceny skutków regulacji, która określałaby skalę osób z okresami ubezpieczeniowymi w obu państwach oraz szacowaną liczbę przyszłych wypłat. Pojawia się pytanie, czy zawieranie tak wyspecjalizowanych umów bez wcześniejszego przedstawienia szczegółowych danych demograficznych i finansowych nie stawia polskiego Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przed trudnymi do oszacowania zobowiązaniami na przyszłość.
Źródło: Money.pl, opracowanie własne
Zobacz również
